Xét nghiệm ADN bằng tóc: cách lấy mẫu đúng để có kết quả chính xác

Bạn muốn xét nghiệm ADN kín đáo và đang cân nhắc dùng mẫu tóc? Đây là loại mẫu phổ biến khi khách hàng không muốn người khác biết đang tiến hành xét nghiệm. Tuy nhiên, không phải tóc nào cũng dùng được – chỉ tóc còn chân mới chứa đủ ADN nhân để phân tích. Bài viết này hướng dẫn chi tiết cách lấy mẫu tóc đúng chuẩn.

Tại sao chỉ tóc còn chân mới có ADN?

Sợi tóc chủ yếu được cấu tạo từ keratin – protein không chứa nhân tế bào và không có ADN nhân. ADN chỉ tập trung ở nang tóc (chân tóc) nơi có các tế bào biểu bì còn sống chia đang chia. Khi bạn nhìn thấy phần “củ nhỏ trắng” ở đầu tóc – đó chính là chân tóc với các tế bào chứa ADN nhân.

Tóc rụng tự nhiên có thể có chân, nhưng nếu để lâu (vài tuần), tế bào tại chân tóc chết dần, ADN suy giảm. Vì vậy, tóc nhổ trực tiếp (còn chân trắng, sạch) cho kết quả tốt nhất.

Số lượng tóc cần thiết

Tùy độ dày tóc, cần 8–15 sợi có chân. Thu càng nhiều càng tốt để đảm bảo đủ ADN. Nếu chỉ có 3–5 sợi, kết quả có thể không đạt do quá ít ADN.

Cách lấy mẫu tóc đúng chuẩn

Bước 1: Chuẩn bị

Người được lấy mẫu nên gội đầu sạch trước đó vài giờ, khô ráo. Không sử dụng gel, dầu hoặc keo tạo kiểu ngay trước khi lấy mẫu.

Bước 2: Nhổ tóc, không cắt

Dùng ngón tay hoặc nhíp sạch, nhổ nhanh 8–15 sợi tóc từ da đầu. Kiểm tra ngay từng sợi – phải thấy chân tóc trắng ở đầu. Nếu chỉ thấy phần sợi mà không có chân trắng, loại bỏ và nhổ sợi khác.

Bước 3: Không dùng tóc cắt hoặc tóc rụng đã lâu

Tóc cắt (không có chân) và tóc rụng vài tuần trước không dùng được. Tóc rụng trong ngày hôm đó (thấy trên gối, lược) có thể dùng nếu vẫn còn chân trắng rõ ràng.

Bước 4: Đóng gói

Cho tóc vào phong bì giấy khô. KHÔNG dùng túi nylon – tạo hơi ẩm làm suy giảm ADN. KHÔNG băng dính hoặc kẹp – dễ làm rơi mất chân tóc. Ghi rõ tên/mã hồ sơ ngoài phong bì.

Bước 5: Bảo quản

Nơi khô ráo, tránh ánh nắng và nhiệt độ cao. Có thể để nhiều tuần nếu bảo quản đúng. Vận chuyển bằng bưu điện hoặc mang trực tiếp.

Sai lầm thường gặp

Cắt tóc thay vì nhổ: Sai kỹ thuật, tóc cắt không có chân.

Dùng túi nylon: Tạo ẩm, phá hủy ADN.

Nhặt tóc rụng lâu ngày: ADN đã suy giảm.

Thu ít tóc: 3–5 sợi thường không đủ.

Chạm nhiều vào chân tóc: Có thể lẫn ADN của người lấy mẫu.

Tóc đã nhuộm, uốn có dùng được không?

Có, miễn còn chân tóc trắng. Hóa chất nhuộm/uốn chủ yếu tác động lên sợi tóc, ít ảnh hưởng đến ADN ở chân tóc. Tuy nhiên, nhuộm sát chân tóc thường xuyên có thể làm tế bào chân tóc yếu.

Tóc trẻ em, tóc người già

Tóc trẻ em thường mảnh, chân tóc nhỏ – cần thu nhiều hơn (15+ sợi). Tóc người già có thể yếu ở chân – vẫn dùng được nhưng đôi khi phải xử lý cẩn thận.

Chi phí xét nghiệm ADN từ mẫu tóc

Cao hơn 500.000 – 1.500.000 đồng so với mẫu niêm mạc miệng do xử lý phức tạp. Mức tham khảo 2026: 3.000.000 – 4.500.000 đồng cho 2 mẫu. Xem bảng giá chi tiết.

Độ chính xác

Với mẫu tóc chuẩn (đủ sợi, chân trắng), độ chính xác tương đương mẫu niêm mạc miệng (99,99%). Tuy nhiên, tỉ lệ thất bại chiết mẫu cao hơn (10–15% so với 1–3% của niêm mạc miệng), có thể phải làm lại.

Khi nào không nên dùng mẫu tóc?

Xét nghiệm hành chính (làm giấy tờ) thường không dùng mẫu tóc vì cần lấy mẫu tại đơn vị. Xét nghiệm dân sự vẫn dùng tốt. Nếu bạn cần dùng cho pháp lý, chọn mẫu niêm mạc miệng hoặc máu với có người chứng kiến.

Lưu ý về đạo đức

Việc lấy mẫu tóc của người khác mà không có sự đồng thuận có thể vi phạm quyền riêng tư. Chỉ nên xét nghiệm khi có sự đồng thuận của các bên liên quan hoặc trong khuôn khổ pháp luật cho phép (như quyết định của tòa án).

Vietcare xử lý mẫu tóc thế nào?

Viện Nghiên cứu Vietcare có kinh nghiệm chiết ADN từ mẫu tóc khó bằng kit chuyên biệt cho mẫu suy giảm. Nếu mẫu thất bại lần đầu, có chính sách thử lại. Liên hệ để được tư vấn. Xem dịch vụ và giới thiệu Viện.

Bài viết chỉ mang tính tham khảo, không thay thế chỉ định của bác sĩ. Vui lòng tư vấn chuyên gia trước khi thực hiện xét nghiệm.